{"id":907,"date":"2024-04-20T09:00:00","date_gmt":"2024-04-20T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/?p=907"},"modified":"2025-04-09T18:56:16","modified_gmt":"2025-04-09T16:56:16","slug":"co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/","title":{"rendered":"Co oznacza podwy\u017cszone \u017celazo i kiedy wykona\u0107 badanie \u017celaza we krwi?"},"content":{"rendered":"\n<p>\u017belazo jest pierwiastkiem \u015bladowym niezb\u0119dnym do utrzymania fizjologicznej homeostazy organizmu. Jest potrzebne do prawid\u0142owego rozwoju i podzia\u0142u kom\u00f3rek, prawid\u0142owego funkcjonowania uk\u0142adu odporno\u015bciowego, prawid\u0142owego rozwoju tkanki nerwowej i syntezy hemoglobiny w erytrocytach. Przeci\u0105\u017cenie i niedob\u00f3r \u017celaza s\u0105 powszechnymi schorzeniami w populacji og\u00f3lnej. Sprawd\u017a, co oznacza podwy\u017cszone \u017celazo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Spis tre\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#zelazomechanizmy\">Podwy\u017cszone \u017celazo a mechanizmy reguluj\u0105ce zachowanie homeostazy \u017celaza w organizmie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#zelazorola\">Rola i znaczenie \u017celaza&nbsp;w organizmie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#zelazowchlanianie\">Wch\u0142anianie i metabolizm \u017celaza<\/a><strong>&nbsp;<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#zelazoniebezpieczne\">Czy podwy\u017cszone \u017celazo jest niebezpieczne?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#zelazoprzyczyny\">Co oznacza za wysokie \u017celazo? Mo\u017cliwe przyczyny<\/a><strong>&nbsp;<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#zelazoobjawy\">Objawy podwy\u017cszonego \u017celaza<\/a> &nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#zelazozalecenia\">Zalecane post\u0119powanie w przypadku podwy\u017cszonego \u017celaza<\/a>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#zelazoleczenie\">Podwy\u017cszone \u017celazo \u2013 leczenie<\/a><strong>&nbsp;<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"zelazomechanizmy\">Podwy\u017cszone \u017celazo a mechanizmy reguluj\u0105ce zachowanie homeostazy \u017celaza w organizmie<\/h2>\n\n\n\n<p>G\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em \u017celaza w organizmie jest \u017celazo pozyskiwane z po\u017cywienia \u2013 <strong>zr\u00f3wnowa\u017cona dieta dostarcza zwykle 10 \u2013 20 mg \u017celaza na dob\u0119, z czego wch\u0142ania si\u0119 oko\u0142o 10%<\/strong>. Ponadto \u017celazo mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c odzyskiwane z zasob\u00f3w organizmu, szczeg\u00f3lnie z w\u0105troby i starzej\u0105cych si\u0119 krwinek czerwonych (RBC).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Zawarto\u015b\u0107 \u017celaza w organizmie regulowana jest g\u0142\u00f3wnie przez jego <strong>wch\u0142anianie, dystrybucj\u0119 pomi\u0119dzy narz\u0105dami oraz w mniejszym stopniu przez wydalanie<\/strong>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Z funkcjonalnego punktu widzenia najwa\u017cniejszymi kom\u00f3rkami dla utrzymania og\u00f3lnoustrojowej homeostazy \u017celaza s\u0105:&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>enterocyty absorpcyjne dwunastnicy<\/strong> \u2013&nbsp; enterocyty bior\u0105 udzia\u0142 w absorpcji \u017celaza z przewodu pokarmowego;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>makrofagi uk\u0142adu siateczkowo-\u015br\u00f3db\u0142onkowego<\/strong> \u2013&nbsp;makrofagi uczestnicz\u0105 w odzyskaniu \u017celaza zawartego w starych erytrocytach oraz w jego transporcie do krwi (kom\u00f3rki Browicza-Kupffera w w\u0105trobie, makrofagi \u015bledziony oraz makrofagi szpiku kostnego);<\/li>\n\n\n\n<li><strong>hepatocyty<\/strong> \u2013&nbsp; hepatocyty s\u0105 g\u0142\u00f3wnym miejscem syntezy hepcydyny, peptydu reguluj\u0105cego zar\u00f3wno ilo\u015b\u0107 \u017celaza absorbowanego przez enterocyty, jak i \u017celaza uwalnianego przez makrofagi.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W warunkach fizjologicznych \u017celazo wydalane jest z organizmu (tracone \u2013 ok. 1 mg dziennie) w wyniku <strong>z\u0142uszczania si\u0119 kom\u00f3rek nab\u0142onka przewodu pokarmowego i nask\u00f3rka oraz z \u017c\u00f3\u0142ci\u0105<\/strong>. Z kolei kobiet w wieku rozrodczym \u2013 tak\u017ce z krwawieniami miesi\u0119cznymi. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W warunkach patologicznych do utraty \u017celaza doprowadza najcz\u0119\u015bciej przewlek\u0142a utrata krwi, np. wskutek krwawienia z przewodu pokarmowego (w tym nowotwory przewodu pokarmowego) lub patologicznego krwawienia z dr\u00f3g rodnych i dr\u00f3g moczowych.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"zelazorola\">Rola i znaczenie \u017celaza w organizmie&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>\u017belazo jest wykorzystywane przede wszystkim jako sk\u0142adnik hemu w czerwonych krwinkach <strong>do transportu tlenu<\/strong>, natomiast stosunkowo mniejsze ilo\u015bci wyst\u0119puj\u0105<strong> w mi\u0119\u015bniach<\/strong> (mioglobina hemowa) i <strong>w w\u0105trobie <\/strong>(ferrytyna). &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W wi\u0119kszo\u015bci innych tkanek organizmu <strong>\u017celazo s\u0142u\u017cy jako sk\u0142adnik kofaktor\u00f3w bia\u0142kowych<\/strong> w postaci skupisk \u017celaza i siarki&nbsp;oraz hemu, kt\u00f3re bior\u0105 udzia\u0142 w \u0142a\u0144cuchu transportu elektron\u00f3w prowadz\u0105cym do produkcji ATP (adenozynotrifosforan \u2013 no\u015bnik energii w organizmie).&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u017belazo odgrywa zasadnicz\u0105 rol\u0119 w utrzymaniu odpowiednich zapas\u00f3w ATP<\/strong> podczas fosforylacji oksydacyjnej w wewn\u0119trznej b\u0142onie mitochondri\u00f3w. Przyjmuje si\u0119, \u017ce tkankowy niedob\u00f3r \u017celaza upo\u015bledza tlenowy metabolizm.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Oznaczenie poziomu \u017celaza we krwi jest jednym z podstawowych bada\u0144 laboratoryjnych. Wraz z badaniem ferrytyny i transferyny umo\u017cliwia ocen\u0119 funkcjonowania gospodarki \u017celaza w organizmie &#8211; wszystkie te parametry znajdziesz w <a href=\"https:\/\/alabsport.pl\/pakiety\/fitness-pro\">Pakiecie Fitness Pro<\/a>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"zelazowchlanianie\">Wch\u0142anianie i metabolizm \u017celaza<strong>&nbsp;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>W krajach uprzemys\u0142owionych wi\u0119kszo\u015b\u0107 populacji posiada odpowiednie zapasy \u017celaza, zwykle wynosz\u0105ce oko\u0142o 4\u20135 g (co odpowiada oko\u0142o 38 i 50 mg \u017celaza\/kg masy cia\u0142a odpowiednio dla doros\u0142ych kobiet i m\u0119\u017cczyzn). &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Oko\u0142o<strong> 2,5 g tego \u017celaza wyst\u0119puje w hemoglobinie<\/strong> s\u0142u\u017c\u0105cej do transportu tlenu, a <strong>kolejne 2 g jest magazynowane w postaci ferrytyny, g\u0142\u00f3wnie w szpiku kostnym, w\u0105trobie i \u015bledzionie<\/strong>. W szpiku kostnym \u017celazo wykorzystywane jest do tworzenia hemoglobiny. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W w\u0105trobie \u017celazo s\u0142u\u017cy jako <strong>g\u0142\u00f3wna rezerwa \u017celaza<\/strong>, a kom\u00f3rki uk\u0142adu siateczkowo-\u015br\u00f3db\u0142onkowego w \u015bledzionie przetwarzaj\u0105 \u017celazo ze starzej\u0105cych si\u0119 erytrocyt\u00f3w (makrofagi uk\u0142adu siateczkowo-\u015br\u00f3db\u0142onkowego uczestnicz\u0105 w odzyskaniu \u017celaza zawartego w starych erytrocytach oraz w jego transporcie do krwi).&nbsp; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Stosunkowo niewielka ilo\u015b\u0107 \u017celaza (oko\u0142o 400 mg) wyst\u0119puje w mioglobinie i cytochromach, a jeszcze mniej (oko\u0142o 3\u20134 mg) znajduje si\u0119 w kr\u0105\u017ceniu w postaci zwi\u0105zanej z transferyn\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kontrola wch\u0142aniania jelitowego \u017celaza w warunkach fizjologicznych jest podstawowym mechanizmem reguluj\u0105cym ca\u0142kowit\u0105 ilo\u015b\u0107 \u017celaza w organizmie. Zanim \u017celazo b\u0119dzie mog\u0142o spe\u0142ni\u0107 swoje kluczowe role biologiczne, musi zosta\u0107 wch\u0142oni\u0119te przez enterocyty jelitowe do krwi. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u017belazo pochodz\u0105ce ze \u017ar\u00f3de\u0142 zwierz\u0119cych (krew i bia\u0142ka zawieraj\u0105ce hem) jest wch\u0142aniane i przyswajane lepiej ni\u017c \u017celazo ze \u017ar\u00f3de\u0142 ro\u015blinnych- \u017celazo niehemowe.&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"zelazoniebezpieczne\">Czy podwy\u017cszone \u017celazo jest niebezpieczne?<strong>&nbsp;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>\u017belazo jest <strong>potencjalnie toksyczn\u0105 cz\u0105steczk\u0105<\/strong>, poniewa\u017c mo\u017ce zar\u00f3wno oddawa\u0107, jak i przyjmowa\u0107 elektrony. Podwy\u017cszone \u017celazo mo\u017ce <strong>przyspiesza\u0107 powstawanie wolnych rodnik\u00f3w<\/strong> z reaktywnych form tlenu (ROS) poprzez reakcj\u0119 Fentona. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>To ostatecznie prowadzi do uszkodzenia wielu r\u00f3\u017cnych struktur kom\u00f3rkowych. Aby zapobiec niekorzystnym skutkom nadmiaru \u017celaza, w organizmie cz\u0142owieka wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 procesy reguluj\u0105ce jego wch\u0142anianie w zale\u017cno\u015bci od zapotrzebowania.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dlatego te\u017c <strong>wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017celaza jest zwi\u0105zana z innymi cz\u0105steczkami<\/strong> w celu przechowywania i\/lub transportu, a w labilnej puli dost\u0119pne s\u0105 tylko niewielkie ilo\u015bci \u017celaza. Jednak nawet w tej labilnej puli \u017celazo nie jest ca\u0142kowicie niezwi\u0105zane, poniewa\u017c uwa\u017ca si\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tworzy kompleks z peptydami, karboksylanami i\/lub fosforanami. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Pomimo du\u017cej ilo\u015bci kompleks\u00f3w, z kt\u00f3rymi \u017celazo mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 w organizmie, jego poziom czasami przekracza pul\u0119 dost\u0119pnych cz\u0105steczek transferyny. <strong>Szkodliwe skutki nadmiaru \u017celaza zaczynaj\u0105 si\u0119 ujawnia\u0107, gdy kompleksy, z kt\u00f3rymi \u017celazo mo\u017ce si\u0119 wi\u0105za\u0107, ulegaj\u0105 nasyceniu. <\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Podwy\u017cszone \u017celazo we krwi zaczyna odk\u0142ada\u0107 si\u0119 w tkankach, gdy dost\u0119pne bia\u0142ka transferyny zostan\u0105 nasycone. Du\u017ce ilo\u015bci labilnego \u017celaza w kr\u0105\u017ceniu mog\u0105 ostatecznie uszkodzi\u0107 w\u0105trob\u0119, serce i inne aktywne metabolicznie narz\u0105dy. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dlatego <strong>chelatacja \u017celaza jest wa\u017cna w leczeniu pacjent\u00f3w z przeci\u0105\u017ceniem \u017celazem<\/strong>, a przywr\u00f3cenie normalnego poziomu \u017celaza mo\u017ce pom\u00f3c z\u0142agodzi\u0107 zwi\u0105zane z tym skutki uboczne.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"zelazoprzyczyny\">Co oznacza za wysokie \u017celazo? Mo\u017cliwe przyczyny<strong>&nbsp;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Spo\u017cycie du\u017cych ilo\u015bci dodatkowego \u017celaza mo\u017ce uszkodzi\u0107 b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 jelit, powoduj\u0105c zwi\u0119kszone wch\u0142anianie \u017celaza do organizmu. Z przeci\u0105\u017ceniem \u017celazem wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 tak\u017ce powtarzaj\u0105ce si\u0119 transfuzje krwi i niekt\u00f3re mutacje genetyczne.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Podwy\u017cszone \u017celazo we krwi bywa spotykane:<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>W chorobach krwi:&nbsp;<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Niedokrwisto\u015bci hemolityczne<\/strong> \u2013 do rozpadu krwinek czerwonych (hemolizy) mo\u017ce dochodzi\u0107 na wiele r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w:&nbsp;\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Wskutek reakcji uk\u0142adu odporno\u015bciowego skierowanego przeciwko erytrocytom (niedokrwisto\u015bci autoimmunohemolityczne)&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Po przetoczeniu niezgodnych grupowo preparat\u00f3w krwi&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>W wyniku powstania klonu kom\u00f3rek produkuj\u0105cego erytrocyty, wra\u017cliwe na spontaniczn\u0105 aktywacj\u0119 dope\u0142niacza (nocna napadowa hemoglobinuria)&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Wskutek mechanicznego uszkodzenia erytrocyt\u00f3w (po wszczepieniu, np. sztucznych zastawek, podczas przeciskania przez zw\u0119\u017cone naczynia w\u0142osowate \u2013 niedokrwisto\u015b\u0107 mikroangiopatyczna&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Wskutek wrodzonych defekt\u00f3w genetycznych krwinek czerwonych, zwi\u0119kszaj\u0105cych ich wra\u017cliwo\u015b\u0107 na uszkodzenia \u2013 defekt\u00f3w b\u0142ony kom\u00f3rkowej i szkieletu kom\u00f3rkowego (wrodzona sferocytoza, wrodzona owalocytoza)&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Defekty enzym\u00f3w<\/strong> wewn\u0105trzkom\u00f3rkowych (niedob\u00f3r G6PD, niedob\u00f3r kinazy pirogronianowej)&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Defekt budowy hemoglobiny (niedokrwisto\u015b\u0107 sierpowatokrwinkowa, talasemia)&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Wskutek innych mechanizm\u00f3w<\/strong>, np. hipersplenizmu, toksycznego dzia\u0142ania lek\u00f3w i \u015brodk\u00f3w chemicznych, jad\u00f3w owad\u00f3w.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>W przewlek\u0142ych chorobach w\u0105troby:<\/strong>&nbsp;\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Wirusowe zapalenie w\u0105rtroby typu C \u2013 WZW-C&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Wirusowe zapalenie w\u0105troby typu B \u2013 WZW-B&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Alkoholowa marsko\u015b\u0107 w\u0105troby&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Niealkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby \u2013 NASH&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Porfiria sk\u00f3rna p\u00f3\u017ana&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Niedob\u00f3r transferyny&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Niedob\u00f3r ceruloplazminy&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Uwarunkowane genetycznie:&nbsp;<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Hemochromatoza&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>\u0141agodna hiperferrytynemia&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Po przedawkowaniu suplement\u00f3w \u017celaza.<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>W\u202fpi\u015bmiennictwie medycznym opisano przypadki za wysokiego \u017celaza zwi\u0105zane&nbsp;z\u202fpo\u0142\u0105czeniem suplementacji \u017celaza i\u202fdu\u017cych dawek witaminy C.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Podwy\u017cszone \u017celazo mo\u017ce prowadzi\u0107 do toksyczno\u015bci i \u015bmierci kom\u00f3rek poprzez tworzenie wolnych rodnik\u00f3w i peroksydacj\u0119 lipid\u00f3w.&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ostre zatrucie \u017celazem w wyniku przypadkowego lub celowego przedawkowania charakteryzuje si\u0119 st\u0119\u017ceniem, kt\u00f3re przekracza ca\u0142kowit\u0105 zdolno\u015b\u0107 wi\u0105zania \u017celaza (TIBC).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"zelazoobjawy\">Objawy podwy\u017cszonego \u017celaza<\/h2>\n\n\n\n<p>Niespecyficzne objawy podwy\u017cszonego \u017celaza to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zm\u0119czenie<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00f3l brzucha&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00f3le staw\u00f3w&nbsp;(zmiany najcz\u0119\u015bciej w\u202fstawach \u015br\u00f3dr\u0119czno-paliczkowych palc\u00f3w II i\u202fIII, rzadziej w\u202fstawach nadgarstka, \u0142okciowych, ramiennych i\u202fbiodrowych; zwykle symetryczne)&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>zmniejszenie libido i\u202finne objawy hipogonadyzmu hipogonadotropowego (skutek gromadzenia \u017celaza w\u202fprzysadce; zaburzenia wzwodu, brak miesi\u0105czki)&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>gromadzenie si\u0119 \u017celaza i\u202fmelaniny w\u202fsk\u00f3rze (wzmo\u017cona pigmentacja)&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>uszkodzenie w\u0105troby \u2013 zwi\u0119kszone ryzyko rozwoju raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego u\u202fchorych z\u202fnasilonym w\u0142\u00f3knieniem lub marsko\u015bci\u0105&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>op\u00f3\u017anienie wzrostu u dzieci.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"zelazozalecenia\">Zalecane post\u0119powanie w przypadku podwy\u017cszonego \u017celaza&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>Po pierwsze, pojedyncze oznaczenie podwy\u017cszonego \u017celaza w\u202fsurowicy to zbyt ma\u0142o, by wyci\u0105ga\u0107 daleko id\u0105ce wnioski.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Badania, jakie nale\u017cy wykona\u0107 przy za wysokim \u017celazie, to:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0\u2022\u00a0 <strong><a href=\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/niski-poziom-ferrytyny\/\">st\u0119\u017cenie ferrytyny<\/a><\/strong> \u2013 w odpowiednich warunkach poziom ferrytyny w surowicy jest wprost proporcjonalny do ca\u0142kowitych zapas\u00f3w \u017celaza w organizmie.\u00a0 Dlatego te\u017c ferrytyna w surowicy jest powszechnie stosowana jako wygodny test laboratoryjny do oceny zapas\u00f3w \u017celaza. Wykazano jednak, \u017ce inne stany patologiczne niezwi\u0105zane ze statusem \u017celaza \u2013 na przyk\u0142ad przewlek\u0142e zapalenie \u2013 zwi\u0119kszaj\u0105 st\u0119\u017cenie ferrytyny w surowicy.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u2022&nbsp; <strong>TfSat<\/strong> (wysycenie transferyny)&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u2022&nbsp; <strong>TIBC<\/strong> (total iron binding capacity) \u2013 ca\u0142kowita zdolno\u015b\u0107 wi\u0105zania \u017celaza, jest mniej wi\u0119cej miar\u0105 st\u0119\u017cenia transferyny)&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u2022&nbsp; <strong>st\u0119\u017cenie wolnego \u017celaza<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u2022&nbsp; <strong>sTfR<\/strong> (st\u0119\u017cenie wolnego receptora transferyny w surowicy)&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zawsze konieczna jest konsultacja lekarza. <\/strong>Co robi\u0107 w<strong> przypadku podwy\u017cszonych st\u0119\u017ce\u0144 \u017celaza<\/strong>? Zaleca si\u0119: mniej czerwonego mi\u0119sa, ograniczenie alkoholu, brak suplement\u00f3w \u017celaza i\u202fwitaminy C, kt\u00f3ra zwi\u0119ksza wch\u0142anianie \u017celaza.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/alabsport.pl\/pakiety\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"980\" height=\"382\" data-id=\"806\" src=\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/baner_alab_sport_wybierz_swoj_pakiet-jpg.webp\" alt=\"wybierz sw\u00f3j pakiet baner alab sport\" class=\"wp-image-806\" srcset=\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/baner_alab_sport_wybierz_swoj_pakiet-jpg.webp 980w, https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/baner_alab_sport_wybierz_swoj_pakiet-300x117.webp 300w, https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/baner_alab_sport_wybierz_swoj_pakiet-768x299.webp 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 980px) 100vw, 980px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"zelazoleczenie\">Podwy\u017cszone \u017celazo \u2013 leczenie<\/h2>\n\n\n\n<p>Leczenie nadmiaru \u017celaza powinno by\u0107 przede wszystkim przyczynowe, je\u015bli to mo\u017cliwe. U\u202fwszystkich chorych zaleca si\u0119 <strong>ograniczenie poda\u017cy \u017celaza i\u202funikanie suplementacji <a href=\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/rola-witaminy-c-w-diecie-sportowcow\/\">witaminy C<\/a><\/strong>. \u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Upusty krwi stosuje si\u0119 w\u202fporfirii p\u00f3\u017anej sk\u00f3rnej i hemochromatozie. Alternatywn\u0105 metod\u0105 dla upust\u00f3w krwi jest erytrocytafereza, je\u015bli jest dost\u0119pna.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W prze\u0142adowaniu \u017celazem w hemochromatozie <strong>zaleca si\u0119 ocen\u0119 chorego pod k\u0105tem pozaw\u0105trobowych manifestacji choroby<\/strong>. Nale\u017cy szuka\u0107 m.in. zaburze\u0144 rytmu i\u202fkurczliwo\u015bci serca, zmian stawowych, osteoporozy, cukrzycy, objaw\u00f3w hipogonadyzmu. Nast\u0119pnie trzeba wprowadzi\u0107\u202fodpowiednie leczenie, r\u00f3wnocze\u015bnie z\u202fkrwioupustami.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Pi\u015bmiennictwo<\/h4>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Imam, M.U.; Zhang, S.; Ma, J.; Wang, H.; Wang, F. \u201eAntioxidants Mediate Both Iron Homeostasis and Oxidative Stress.\u202fNutrients\u201d\u202f2017,\u202f9, 671., MDPI.&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Basak G.W.; J\u0119drzejczak W.W. \u201eHematologia. Kompendium\u201d PZWL, Warszawa2021.&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Mach T, Szczepanek M,&nbsp;Medycyna po dyplomie, \u201eHemochromatoza dziedziczna\u201d (2023)&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"zelazomechanizmy\"><strong>&nbsp;<\/strong><\/h2>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Odczuwasz zm\u0119czenie, dokucza Ci b\u00f3l brzucha, a do tego masz problemy z w\u0105trob\u0105? Mo\u017cesz mie\u0107 podwy\u017cszone \u017celazo. Sprawd\u017a, jakie badania warto wykona\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":909,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-907","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diagnostyka-sportowa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Podwy\u017cszone \u017celazo \u2013 czy jest gro\u017ane? | ALAB sport<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Podwy\u017cszone \u017celazo zagra\u017ca homeostazie Twojego organizmu. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 objawy za wysokiego \u017celaza i jak obni\u017cy\u0107 poziom tego pierwiastka.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Podwy\u017cszone \u017celazo \u2013 czy jest gro\u017ane? | ALAB sport\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Podwy\u017cszone \u017celazo zagra\u017ca homeostazie Twojego organizmu. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 objawy za wysokiego \u017celaza i jak obni\u017cy\u0107 poziom tego pierwiastka.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ALAB sport\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-04-20T07:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-04-09T16:56:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/podwyzszone-zelazo-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"980\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"382\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Agnieszka Kobiela-Mednis\",\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b5a36b0d011fba6a5701db0ff1352f50\"},\"headline\":\"Co oznacza podwy\u017cszone \u017celazo i kiedy wykona\u0107 badanie \u017celaza we krwi?\",\"datePublished\":\"2024-04-20T07:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-04-09T16:56:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/\"},\"wordCount\":1891,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/#primaryimage\"},\"articleSection\":[\"Diagnostyka sportowa\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"description\":\"Odczuwasz zm\u0119czenie, dokucza Ci b\u00f3l brzucha, a do tego masz problemy z w\u0105trob\u0105? Mo\u017cesz mie\u0107 podwy\u017cszone \u017celazo. Sprawd\u017a, jakie badania warto wykona\u0107.\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/\",\"url\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/\",\"name\":\"Podwy\u017cszone \u017celazo \u2013 czy jest gro\u017ane? | ALAB sport\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/#primaryimage\"},\"description\":\"Odczuwasz zm\u0119czenie, dokucza Ci b\u00f3l brzucha, a do tego masz problemy z w\u0105trob\u0105? Mo\u017cesz mie\u0107 podwy\u017cszone \u017celazo. Sprawd\u017a, jakie badania warto wykona\u0107.\",\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/podwyzszone-zelazo-jpg.webp\",\"contentUrl\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/podwyzszone-zelazo-jpg.webp\",\"width\":980,\"height\":382,\"caption\":\"m\u0119\u017cczyzna na rowerze podczas postoju podtrzymuje d\u0142oni\u0105 g\u0142ow\u0119\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/alabsport.pl\/\",\"name\":\"ALAB sport\",\"description\":\"Blog o zdrowiu i sporcie\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/#organization\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/#organization\",\"name\":\"ALAB sport\",\"url\":\"https:\/\/alabsport.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ALABsport_logo-scaled.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ALABsport_logo-scaled.png\",\"width\":156,\"height\":32,\"caption\":\"ALAB sport\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/author\/agnieszka-kobiela-mednis\/\",\"name\":\"Agnieszka Kobiela-Mednis\",\"description\":\"Dyrektor ds. naukowych, farmaceuta, diagnosta laboratoryjny z II st. specjalizacji z analityki klinicznej. Absolwentka Wydzia\u0142u Farmaceutycznego w Akademii Medycznej w Warszawie.\",\"url\":\"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/author\/agnieszka-kobiela-mednis\/\",\"worksFor\":{\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/#organization\"},\"affiliation\":{\"@id\":\"https:\/\/alabsport.pl\/#organization\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Podwy\u017cszone \u017celazo \u2013 czy jest gro\u017ane? | ALAB sport","description":"Podwy\u017cszone \u017celazo zagra\u017ca homeostazie Twojego organizmu. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 objawy za wysokiego \u017celaza i jak obni\u017cy\u0107 poziom tego pierwiastka.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Podwy\u017cszone \u017celazo \u2013 czy jest gro\u017ane? | ALAB sport","og_description":"Podwy\u017cszone \u017celazo zagra\u017ca homeostazie Twojego organizmu. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 objawy za wysokiego \u017celaza i jak obni\u017cy\u0107 poziom tego pierwiastka.","og_url":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/","og_site_name":"ALAB sport","article_published_time":"2024-04-20T07:00:00+00:00","article_modified_time":"2025-04-09T16:56:16+00:00","og_image":[{"width":980,"height":382,"url":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/podwyzszone-zelazo-jpg.webp","type":"image\/jpeg"}],"author":"Agnieszka Kobiela-Mednis","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Agnieszka Kobiela-Mednis","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/"},"author":{"name":"Agnieszka Kobiela-Mednis","@id":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b5a36b0d011fba6a5701db0ff1352f50"},"headline":"Co oznacza podwy\u017cszone \u017celazo i kiedy wykona\u0107 badanie \u017celaza we krwi?","datePublished":"2024-04-20T07:00:00+00:00","dateModified":"2025-04-09T16:56:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/"},"wordCount":1891,"publisher":{"@id":"https:\/\/alabsport.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/#primaryimage"},"articleSection":["Diagnostyka sportowa"],"inLanguage":"pl-PL","description":"Odczuwasz zm\u0119czenie, dokucza Ci b\u00f3l brzucha, a do tego masz problemy z w\u0105trob\u0105? Mo\u017cesz mie\u0107 podwy\u017cszone \u017celazo. Sprawd\u017a, jakie badania warto wykona\u0107."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/","url":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/","name":"Podwy\u017cszone \u017celazo \u2013 czy jest gro\u017ane? | ALAB sport","isPartOf":{"@id":"https:\/\/alabsport.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/#primaryimage"},"description":"Odczuwasz zm\u0119czenie, dokucza Ci b\u00f3l brzucha, a do tego masz problemy z w\u0105trob\u0105? Mo\u017cesz mie\u0107 podwy\u017cszone \u017celazo. Sprawd\u017a, jakie badania warto wykona\u0107.","inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/co-oznacza-podwyzszone-zelazo-i-kiedy-wykonac-badanie-zelaza-we-krwi\/#primaryimage","url":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/podwyzszone-zelazo-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/podwyzszone-zelazo-jpg.webp","width":980,"height":382,"caption":"m\u0119\u017cczyzna na rowerze podczas postoju podtrzymuje d\u0142oni\u0105 g\u0142ow\u0119"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/alabsport.pl\/#website","url":"https:\/\/alabsport.pl\/","name":"ALAB sport","description":"Blog o zdrowiu i sporcie","publisher":{"@id":"https:\/\/alabsport.pl\/#organization"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/alabsport.pl\/#organization","name":"ALAB sport","url":"https:\/\/alabsport.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ALABsport_logo-scaled.png","contentUrl":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ALABsport_logo-scaled.png","width":156,"height":32,"caption":"ALAB sport"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/author\/agnieszka-kobiela-mednis\/","name":"Agnieszka Kobiela-Mednis","description":"Dyrektor ds. naukowych, farmaceuta, diagnosta laboratoryjny z II st. specjalizacji z analityki klinicznej. Absolwentka Wydzia\u0142u Farmaceutycznego w Akademii Medycznej w Warszawie.","url":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/author\/agnieszka-kobiela-mednis\/","worksFor":{"@id":"https:\/\/alabsport.pl\/#organization"},"affiliation":{"@id":"https:\/\/alabsport.pl\/#organization"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/907","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=907"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/907\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1980,"href":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/907\/revisions\/1980"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/909"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alabsport.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}