Intensywny wysiłek może przejściowo zwiększać stężenie LDH we krwi, a na jej wynik wpływają m.in. rodzaj, intensywność i czas trwania treningu oraz dyscyplina sportowa. Z tego artykułu dowiesz się, czym jest LDH, jak trening wpływa na stężenie dehydrogenazy mleczanowej, co może oznaczać podwyższony wynik u sportowca oraz kiedy warto skonsultować go z lekarzem.

Najważniejsze informacje w artykule: – LDH (dehydrogenaza mleczanowa) to enzym uczestniczący w przemianach pirogronianu i mleczanu, a więc substancji istotnych podczas wysiłku zarówno anaerobowego, jak i aerobowego. – Intensywny wysiłek fizyczny zwiększa poziom LDH we krwi. Skala i czas utrzymywania się tego wzrostu zależą m.in. od rodzaju, intensywności i czasu trwania wysiłku. – Podwyższone LDH nie musi oznaczać wyłącznie uszkodzenia mięśni. Parametr ten nie jest specyficznym markerem mięśniowym i może wzrastać również w przebiegu innych chorób. – LDH warto analizować razem z innymi parametrami, m.in. stężeniem CK, AST i kreatyniny, co może pomóc w monitorowaniu regeneracji po wysiłku.

Spis treści:

1. Co to dehydrogenaza mleczanowa i jaką pełni funkcję?
2. LDH – co to za badanie i kiedy się je wykonuje?
3. LDH u sportowców. Jak trening wpływa na wynik LDH we krwi?
4. Podwyższona dehydrogenaza mleczanowa – co może oznaczać u sportowca?
5. LDH a CK i inne badania. Co wyniki „mówią” o obciążeniu mięśni?
6. Kiedy podwyższone LDH u sportowca wymaga dalszej diagnostyki?
7. Podsumowanie

Co to dehydrogenaza mleczanowa i jaką pełni funkcję?

Dehydrogenaza mleczanowa (LDH) jest enzymem, który katalizuje wzajemne przekształcanie pirogronianu i mleczanu, pełniąc istotną funkcję metaboliczną zarówno podczas wysiłku o charakterze anaerobowym, jak i aerobowym.

LDH – co to za badanie i kiedy się je wykonuje?

W naukach o sporcie oraz klinicznej medycynie sportowej oznaczenia LDH w surowicy i ślinie są wykonywane w celu oceny obciążenia mięśni, efektywności regeneracji oraz adaptacji do treningu. Badanie LDH służy również do oceny uszkodzeń komórek wątroby, a także jest wykorzystywane w różnicowaniu niedokrwistości hemolitycznej i megaloblastycznej oraz pomocniczo w diagnostyce schorzeń nowotworowych.

LDH u sportowców. Jak trening wpływa na wynik LDH we krwi?

Stężenie LDH we krwi wzrasta bezpośrednio po intensywnym wysiłku fizycznym, co jest efektem mikrouszkodzeń komórek mięśniowych.

Kinetyka uwalniania LDH oraz skala tego wzrostu zależą od rodzaju, czasu trwania i intensywności wysiłku. Trening oporowy o wysokiej intensywności powoduje większy bezpośredni powysiłkowy wzrost aktywności LDH w surowicy niż umiarkowane ćwiczenia aerobowe. Większy wzrost notowany jest również u sportowców uprawiających sprinty, skoki i rzuty, co jest spowodowane dużym obciążeniem ekscentrycznym.

Podwyższona dehydrogenaza mleczanowa – co może oznaczać u sportowca?

Interpretacja aktywności LDH u sportowców wymaga ostrożności, ponieważ nie jest to marker specyficzny tylko dla uszkodzenia mięśni. Poziom LDH wzrasta także w przebiegu:

• chorób wątroby,
• zawału mięśnia sercowego,
• zatorowości płucnej,
• infekcji (np. wirusem Epsteina-Barra),
• nowotworów układu krwiotwórczego.

Dlatego pojedynczy wynik nie pozwala jednoznacznie określić źródła obserwowanej zmiany.

Dodatkowo w związku z regularną przebudową mięśni szkieletowych wynikającą z mikrouszkodzeń podczas wysiłku, u osób aktywnych fizycznie wartości LDH często przekraczają standardowe wartości kliniczne ustalone dla osób prowadzących siedzący tryb życia.

LDH a CK i inne badania. Co wyniki „mówią” o obciążeniu mięśni?

Monitorowanie LDH może pomagać w identyfikowaniu niefunkcjonalnego przeciążenia treningowego, ponieważ utrzymujące się podwyższone wartości mogą wskazywać na przewlekłe uszkodzenie komórek mięśniowych.

Na przykładzie elitarnych piłkarzy zauważono, że wykonanie w ramach badań krwi u sportowców oznaczenia LDH z AST, CK (kinazy kreatynowej) i kreatyniny pozwala na monitorowanie przebiegu regeneracji po meczu.

Kiedy podwyższone LDH u sportowca wymaga dalszej diagnostyki?

Na wartość LDH wpływa wiele czynników związanych zarówno z samym wysiłkiem, jak i charakterystyką zawodnika. Rodzaj, intensywność i czas trwania treningu, dyscyplina sportowa, poziom wytrenowania, masa mięśniowa oraz faza sezonu mogą istotnie modyfikować wartości spoczynkowe i powysiłkowe. Z tego względu interpretowanie wyniku wyłącznie na podstawie ogólnych zakresów referencyjnych dla populacji osób nieaktywnych może prowadzić do błędnych wniosków.

Istotny będzie także sam czas wykonania oznaczenia. W przypadku wyników badań laboratoryjnych u biegaczy zauważono, że wartość LDH wracała u nich do wartości wyjściowych po 192 h (8 dniach) od startu na dystansie maratonu.

Dochodzi do tego również zmienność osobnicza, dlatego użyteczne może być porównywanie kolejnych pomiarów z indywidualnymi wartościami uzyskiwanymi przez zawodnika w konkretnych okresach treningowych.

Jednocześnie jeśli podwyższony poziom LDH utrzymuje się również w okresie roztrenowania czy dłuższego wypoczynku, warto skonsultować to z lekarzem. Niezwłoczna konsultacja jest wskazana, jeśli w oznaczeniu LDL notowany jest wysoki poziom tego enzymu i towarzyszą mu objawy, takie jak osłabienie mięśni, żółtaczka, ciemne zabarwienie moczu, które mogą sugerować rabdomiolizę. Warto zwrócić również szczególną uwagę na utratę masy ciała, gorączkę i nocne poty. Objawy te mogą bowiem świadczyć o schorzeniach hematologicznych.

Dowiedz się więcej: Rabdomioliza, czyli rozpad mięśni. Czym jest i jak się objawia?

Podsumowanie

LDH to parametr, którego poziom u sportowców może wzrastać po intensywnym wysiłku i dostarczać pewnych informacji o obciążeniu mięśni oraz przebiegu regeneracji. Wynik należy jednak interpretować z uwzględnieniem rodzaju i intensywności treningu, dyscypliny sportowej oraz indywidualnych wartości zawodnika, ponieważ LDH nie jest swoistym markerem uszkodzenia mięśni. Utrzymujący się podwyższony poziom LDH mimo odpoczynku warto skonsultować z lekarzem, szczególnie jeśli towarzyszą mu niepokojące objawy.

opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk

Bibliografia:

1. Nowakowska A, Kostrzewa-Nowak D, Buryta R, Nowak R. Blood Biomarkers of Recovery Efficiency in Soccer Players. International Journal of Environmental Research and Public Health 2019;16.
2. Gabdulkayum A, Amangeldikyzy S, Khassanova S, et al. Comparative Biochemical Analysis of Blood Parameters in Elite Athletes for Monitoring Overtraining Syndrome: A Pilot Study. Astana Medical Journal 2026.
3. Ovchinnikov A, Paoli A, Deryugina A, Yarygina DA. Salivary And Plasmatic Creatine Kinase And Lactate Dehydrogenase Responses Following High-intensity Continuous Exercise. Medicine & Science in Sports & Exercise 2021.
4. Brancaccio P, Maffulli N, Buonauro R, Limongelli FM. Serum enzyme monitoring in sports medicine. Clin Sports Med. 2008;27(1):1-vii.
5. Bernat-Adell MD, Collado-Boira E, Moles-Julio P, et al. Recovery of Inflammation, Cardiac, and Muscle Damage Biomarkers After Running a Marathon. Journal of Strength and Conditioning Research 2019.
6. Barrak MH, Dawood FA, Shubar SNA, Al-Fahham A. Pathophysiology, The Biochemical And Clinical Significance Of Lactate Dehydrogenase. International Journal of Health & Medical Research 2024.