Spadek ciśnienia tętniczego po wysiłku fizycznym jest zwykle naturalną i przejściową reakcją organizmu. Niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim towarzyszące mu objawy, takie jak omdlenie podczas ćwiczeń, ból w klatce piersiowej czy duszność i problemy z oddychaniem. Z tego artykułu dowiesz się, dlaczego ciśnienie może spadać po aktywności, co nasila ten efekt i kiedy niskie wartości wymagają konsultacji z lekarzem.
| Z artykułu dowiesz się, że: – spadek ciśnienia tętniczego po wysiłku jest naturalną i przejściową reakcją organizmu, – efekt mogą nasilać odwodnienie, wysoka temperatura, intensywny wysiłek i nagłe zatrzymanie aktywności, – niższe ciśnienie może utrzymywać się nawet do kilkunastu godzin po wysiłku, – nie istnieje jedna wartość ciśnienia, która jest bezpieczna dla każdego – ważniejsze są towarzyszące objawy, – omdlenie w trakcie wysiłku, ból w klatce piersiowej, duszność lub kołatanie serca wymagają konsultacji lekarskiej. |
Spis treści:
- Co oznacza niskie ciśnienie po wysiłku fizycznym?
- Kiedy spadek ciśnienia po treningu jest fizjologiczny?
- Niskie ciśnienie po bieganiu lub treningu a możliwe przyczyny
- Jakie objawy przy niskim ciśnieniu po wysiłku powinny zwrócić uwagę?
- Jakie badania mogą pomóc ustalić przyczynę?
- FAQ: Niskie ciśnienie tętnicze po treningu – często zadawane pytania
Co oznacza niskie ciśnienie po wysiłku fizycznym?
Spadek ciśnienia po treningu jest dobrze opisanym zjawiskiem nazywanym hipotonią powysiłkową. Oznacza, że po zakończeniu aktywności ciśnienie tętnicze jest niższe niż przed wysiłkiem lub niższe niż byłoby w tym samym czasie bez wysiłku. Nie musi więc spadać poniżej umownej granicy 90/60 mmHg.
Kiedy spadek ciśnienia po treningu jest fizjologiczny?
Za fizjologiczną reakcję można uznać umiarkowany, przemijający spadek, któremu nie towarzyszą niepokojące objawy. W badaniach średnia zmiana wynosi zwykle kilka mmHg, często około 5-8 mmHg, ale nie jest to sztywna norma dla każdej osoby. Znaczenie ma wartość wyjściowa, rodzaj wysiłku, temperatura otoczenia, nawodnienie, przyjmowane leki oraz sposób wykonania pomiaru. Spadek o 8 mmHg u osoby, która przed treningiem miała 150 mmHg ciśnienia skurczowego, oznacza coś innego niż taka sama zmiana u osoby z ciśnieniem 95 mmHg.
Jak długo może utrzymywać się niższe ciśnienie po wysiłku?
Efekt jest zwykle najbardziej widoczny w ciągu pierwszych 30-120 minut po treningu. U osób z nadciśnieniem tętniczym zjawisko to może utrzymywać się nawet kilkanaście godzin, a w części badań, średnie wartości rejestrowano jeszcze w ciągu kolejnej doby. Nie oznacza to, że ciśnienie pozostaje niskie przez całe 24 godzin. Jego wartość zmienia się w ciągu dnia pod wpływem zmian pozycji ciała, stresu, posiłków, nawodnienia, snu i kolejnych aktywności.
Dlaczego u sportowców taka reakcja bywa częstsza?
Nie ma mocnych podstaw, aby uznać, że hipotonia powysiłkowa występuje u sportowców częściej niż u osób mniej aktywnych. Sportowcy mogą mieć niższe ciśnienie spoczynkowe, ale sam poziom wytrenowania nie przesądza o wielkości spadku po treningu. Znaczenie może mieć natomiast charakter podejmowanej aktywności. Długie lub intensywne treningi, wysiłek w wysokiej temperaturze, znaczne pocenie się i nagłe zatrzymanie w trakcie aktywności, zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia objawów. Nie chodzi więc o to, że ktoś jest sportowcem, a o obciążenie organizmu podczas konkretnej sesji treningowej.
Niskie ciśnienie po bieganiu lub treningu a możliwe przyczyny
Podczas wysiłku naczynia doprowadzające krew do pracujących mięśni rozszerzają się. Po zakończeniu ćwiczeń nie zwężają się natychmiast, podczas gdy serce stopniowo zwalnia i pompuje mniej krwi niż w trakcie aktywności. Przez pewien czas te dwa procesy nie są więc idealnie zsynchronizowane, co może obniżać ciśnienie. Ponadto, jeśli bieg lub intensywny trening zostanie zakończony nagle, przestaje także działać pompa mięśniowa. Skurcze mięśni nóg nie wspomagają już powrotu krwi do serca dlatego więcej krwi może chwilowo zalegać w rozszerzonych naczyniach kończyn. Z tego powodu zawroty głowy często pojawiają się właśnie po zatrzymaniu, a nie w trakcie ruchu.
Efekty mogą nasilać:
- długi lub intensywny wysiłek angażujący duże grupy mięśniowe,
- trening interwałowy,
- wysoka temperatura i utrata płynów wraz z potem,
- gwałtowne zatrzymanie aktywności,
- szybkie przejście z pozycji leżącej lub siedzącej do stojącej,
- alkohol, niedostateczna podaż energii i niektóre leki, szczególnie obniżające ciśnienie lub zwiększające utratę wody.
Przeczytaj również:
>> Wpływ aktywności fizycznej na układ sercowo-naczyniowy
Jakie objawy przy niskim ciśnieniu po wysiłku powinny zwrócić uwagę?
Najważniejsze jest ustalenie czy objawy wystąpiły podczas aktywności czy dopiero po jej zakończeniu. Przejściowe osłabienie lub lekkie zawroty głowy mogą być fizjologiczne i jeśli nie powtarzają się, zwykle nie wskazują na poważny problem.
Konsultacji wymagają natomiast:
- powtarzające się zawroty głowy lub stany przedomdleniowe,
- omdlenie po wysiłku,
- dolegliwości bólowe w klatce piersiowej,
- duszność i zaburzenia oddychania,
- kołatanie serca, w tym również poprzedzające zasłabnięcie,
- objawy pojawiające się po niewielkiej aktywności,
- narastająca częstość lub intensywność dolegliwości,
- rozpoczęcie objawów po zmianie dawki leków.
Szczególną uwagę należy zwrócić na omdlenie występujące podczas wysiłku, gdyż może wskazywać na zaburzenia rytmu lub chorobę strukturalną serca. W takiej sytuacji trening należy przerwać i skonsultować się z lekarzem.
Przeczytaj także:
>> Bradykardia u sportowców – objawy, przyczyny, diagnostyka
>> NT-proBNP – co to za badanie, jakie są normy i co oznacza wysoki wynik u sportowca?
Jak niskie ciśnienie jest niebezpieczne?
Nie istnieje jedna wartość poniżej której ciśnienie po treningu staje się automatycznie bezpieczne. Za niedociśnienie umownie uznaje się wynik pomiaru poniżej 90/60 mmHg, ale u części zdrowych osób taka wartość nie powoduje żadnych objawów.
Jakie badania mogą pomóc ustalić przyczynę?
Diagnostyka rozpoczyna się od rozmowy o okolicznościach wystąpienia objawów, badania fizykalnego, pomiaru ciśnienia i tętna oraz w niektórych wypadkach wyniku spoczynkowego EKG. W zależności od objawów lekarz może rozważyć również:
- EKG wysiłkowe,
- echokardiografię,
- holter EKG,
- całodobowy pomiar ciśnienia tętniczego (holter ciśnieniowy),
- ukierunkowane badania krwi, np. morfologię krwi obwodowej, glukozę, elektrolity lub parametry funkcji nerek (stężenie kreatyniny, mocznika).
Ważny jest także przegląd stosowanych leków i suplementów, ponieważ część z nich może obniżać ciśnienie lub nasilać odwodnienie.
Sprawdź również:
>> Analiza parametrów krwi u sportowców. Co wyniki mogą mówić o regeneracji, niedoborach i ryzyku przeciążeń?
FAQ: Niskie ciśnienie tętnicze po treningu – często zadawane pytania
Tak, wysiłek fizyczny obniża ciśnienie, zwykle o kilka mmHg, a u osób z nadciśnieniem często bardziej.
Po treningu naczynia przez pewien czas pozostają rozszerzone. Jednocześnie serce zwalnia, a po zatrzymaniu ruchu mięśnie kończyn dolnych przestają wspomagać powrót krwi do serca. Efekt mogą nasilać wysoka temperatura, odwodnienie, nagłe zakończenie aktywności oraz leki obniżające ciśnienie.
Nie ma jednej normy odpowiedniej dla każdego sposobu pomiaru. W testach wysiłkowych często stosuje się próg spadku tętna o więcej niż 12 uderzeń w pierwszej minucie, ale interpretacja zależy od protokołu, pozycji ciała i stosowanej metody regeneracji. Wynik z zegarka nie może być bezpośrednio porównywalny z wynikiem kontrolowanego testu wysiłkowego.
U większości osób jest to naturalna reakcja, a u osób z nadciśnieniem tętniczym może stanowić część korzystnego wpływu aktywności na wartości ciśnienia. Nie oznacza jednak, że im większy spadek tym lepiej. Jeżeli powoduje zawroty głowy, omdlenia lub inne niepokojące objawy, wymaga oceny lekarskiej.
opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk
Bibliografia:
- Cornelissen, V.A., Smart, N.A. Exercise training for blood pressure: a systematic review and meta-analysis. Journal of the American Heart Association. 2013;2(1)
- Halliwill, J.R. Mechanisms and clinical implications of post-exercise hypotension in humans. Exercise and Sport Sciences Reviews. 2001;29(2):65-70
- MacDonald, J.R. Potential causes, mechanisms, and implications of post exercise hypotension. Journal of Human Hypertension. 2002;16(4):225-236
