Mioglobina w mięśniach poprzecznie prążkowanych odpowiada między innymi za magazynowanie tlenu i dostarczanie go do komórek podczas intensywnego wysiłku. Co w sytuacji, gdy badania krwi wykazują jej podwyższony poziom u sportowca? Z tego artykułu dowiesz się, jaką funkcję w organizmie pełni mioglobina, co oznacza podwyższone stężenie mioglobiny i jakie badania dobrze wykonać, aby upewnić, się, co tak właściwie dzieje się z organizmem sportowca.
Spis treści:
- Mioglobina – co to jest i jaką pełni funkcję w mięśniach?
- Co oznacza podwyższony poziom mioglobiny?
- Mioglobina podwyższona u sportowców – kiedy to normalna reakcja na trening?
- Kiedy podwyższona mioglobina może być sygnałem alarmowym?
- Jakie badania wykonać razem z mioglobiną?
- Mioglobina u sportowców. Podsumowanie
- FAQ. Mioglobina – często zadawane pytania
Mioglobina – co to jest i jaką pełni funkcję w mięśniach?
Mioglobina jest białkiem, które występuje w mięśniach poprzecznie prążkowanych, a więc w mięśniach szkieletowych i mięśniu sercowym. Jest swoistym magazynem tlenu dla mięśni – mioglobina w mięśniach łącząc się z cząsteczką tlenu tworzy oksymioglobinę. Tlen z tego połączenia uwalniany jest w momencie zwiększonego zapotrzebowania na ten składnik, m.in. w sytuacji intensywnej pracy mięśni podczas aktywności fizycznej. Z jego udziałem powstaje syntetyzowana przez mitochondria energia w postaci ATP. Dzięki temu dochodzi do efektywnego zaopatrywania mięśni w związki niezbędne do ich efektywnej pracy.
Co oznacza podwyższony poziom mioglobiny?
Mioglobina, podobnie zresztą jak kinaza kreatynowa, jest jednym z biochemicznych markerów uszkodzenia mięśnia sercowego. Jej podwyższone stężenie widoczne jest w dość krótkim czasie (kilka godzin) po przebyciu zawału.
Jednocześnie nie jest ona markerem swoistym, ponieważ jest obecna również w mięśniach szkieletowych.
Podwyższona mioglobina może świadczyć o:
- intensywnym wysiłku i uszkodzeniu włókien mięśniowych,
- urazach w obrębie mięśni,
- stanie zapalnym dotykającym tkankę mięśniową,
- dystrofiach mięśniowych,
- przebyciu dużych zabiegów chirurgicznych,
- oparzeniach o rozległym charakterze,
- stosowaniu niektórych leków, które mogą uszkadzać mięśnie.
Co ważne, podwyższona mioglobina pojawia się również w przypadku zatrucia alkoholem czy w stanach po napadach drgawek, które wiążą się z licznymi skurczami mięśni.
Mioglobina podwyższona u sportowców – kiedy to normalna reakcja na trening?
Pod wpływem aktywności fizycznej dochodzi do rozmaitych zmian. Komórki mięśni szkieletowych w czasie intensywnych wysiłków ulegają uszkodzeniom, w wyniku czego do krwi wydzielana jest ich zawartość w postaci elektrolitów, enzymów oraz mioglobiny. Wzrost poziomu mioglobiny i kinazy kreatynowej jest odzwierciedleniem tych mikrouszkodzeń.
Jeśli podwyższone stężenie mioglobiny:
- pojawia się niedługo po intensywnym wysiłku fizycznym,
- w krótkim czasie wraca do normy (zazwyczaj około doby),
- nie towarzyszą temu żadne niepokojące objawy
to wówczas oprócz zupełnie naturalnego zmęczenia powysiłkowego czy zakwasów – nie ma powodów do zmartwień.
Warto wiedzieć o tym, że nie każdy trening musi wiązać się ze wzrostem markerów uszkodzenia mięśni. Badania przeprowadzone wśród piłkarzy Polskiej Ekstraklasy Młodzieżowej nie wykazały istotnego wzrostu poziomu mioglobiny po wysiłku meczowym.
Przeczytaj również:
>> Zespół przetrenowania – przyczyny nadmiernego przeciążenia mięśni
Kiedy podwyższona mioglobina może być sygnałem alarmowym?
Trzeba wiedzieć o tym, że podwyższone wartości mioglobiny mogą prowadzić do uszkodzenia nerek. W zaawansowanych przypadkach rozpadu komórek mięśni szkieletowych pojawia się ból, obrzęk i osłabienie mięśni, a kolor moczu staje się ciemniejszy na skutek mioglobinurii, czyli obecności mioglobiny w moczu. To właśnie ten ciemniejszy kolor moczu może być jednym z sygnałów alarmowych, wskazujących na wysoki poziom mioglobiny.
Warto również zasięgnąć konsultacji lekarskiej w sytuacji, gdy podwyższony poziom mioglobiny został zanotowany w czasie dłuższej regeneracji/roztrenowania i trudno powiązać go z niedawno podejmowaną intensywną aktywnością fizyczną.
Jakie badania wykonać razem z mioglobiną?
W przypadku podejrzenia uszkodzeń mięśnia sercowego łącznie z mioglobiną może zostać wykonany pomiar troponiny, która jest markerem bardziej specyficznym dla serca. Często bada się również poziom kinazy kreatynowej. Zbyt wysoki poziom mioglobiny może wynikać z upośledzonego wydalania przez nerki i w takiej sytuacji wykonuje się również oznaczenie stężenia kreatyniny.
W związku z tym lista dodatkowych badań tak naprawdę zależy od tego, w jakim kierunku podąża diagnostyka.
Sprawdź także:
>> Podwyższona kreatynina. Co oznacza i jak ją obniżyć?
Mioglobina u sportowców. Podsumowanie
Mioglobina to białko magazynujące tlen w mięśniach poprzecznie prążkowanych. Zapewnia tlen niezbędny do produkcji energii podczas intensywnego wysiłku fizycznego.
Badanie poziomu mioglobiny polega na pobraniu próbki krwi (lub rzadziej moczu). Jest wykonywane w celu wykrycia uszkodzeń mięśni szkieletowych lub mięśnia sercowego.
Podwyższona mioglobina u osób aktywnych fizycznie świadczy o uszkodzeniu i rozpadzie komórek mięśniowych (zazwyczaj są to mikrouszkodzenia), w wyniku czego białko to przedostaje się do krwiobiegu.
Umiarkowany wzrost mioglobiny po treningu czy zawodach nie jest niepokojący, natomiast gwałtowny skok w połączeniu z dodatkowymi objawami (ból mięśni, ciemny kolor moczu), wymaga konsultacji lekarskiej, gdyż może wskazywać na uszkodzenie nerek.
FAQ. Mioglobina – często zadawane pytania
Mioglobina w mięśniach magazynuje tlen, który jest wykorzystywany do produkcji ATP (energii) podczas intensywnego wysiłku fizycznego.
W wielu przypadkach podwyższona mioglobina po treningu, bez dodatkowych objawów towarzyszących, jest efektem mikrouszkodzeń powstających w trakcie aktywności i nie musi być powodem do niepokoju.
Wysokie stężenia mioglobiny mogą uszkadzać nerki, zwłaszcza gdy dochodzi do jej gwałtownego wzrostu np. na skutek rozległych poparzeń czy urazów.
Wzrost poziomy mioglobiny po ćwiczeniach to efekt mikrouszkodzeń komórek mięśniowych, w wyniku których dochodzi do uwolnienia ich zawartości – w tym mioglobiny.
opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk
Bibliografia:
1. Wojtasik, W. Szulc, A., Kołodziejczyk, M., Szulc, A. Wybrane zagadnienia dotyczące wpływu wysiłku fizycznego na organizm człowieka. Journal of Education, Health and Sport. 2015;5(10):350-372.
2. Kawczyński A, Mroczek D, Chmura P et al. Influence of football match on rate of perceived exertion measured by pain pressure threshold. Journal of Kinesiology and Exercise Sciences 2012; 22(60): 19-24.
3. Banaszczyk, K. Mioglobina – co to jest i jaką pełni funkcję, na czym polega badanie i kiedy się je wykonuje? Dostęp: 18.05.2025 https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/mioglobina-co-to-jest-i-jaka-pelni-funkcje-na-czym-polega-badanie-i-kiedy-sie-je-wykonuje
